Voorkomen door te genezen

Een vreemde kop voor dit artikel zult u denken.
Het zou toch “ voorkomen is beter dan genezen “ moeten zijn ?

Dat klopt (ook) !

Tijdens de afgelopen 12 jaar dat ik mij intensief met het thermografisch onderzoek bij paarden heb beziggehouden ben ik vele malen tegen problemen bij paarden aangelopen waarvan we achteraf (pas) kunnen stellen dat deze (secundaire) problemen hadden kunnen worden voorkomen als de primaire problemen in een vroeger stadium waren ontdekt en behandeld !

Vandaar de kop van dit artikel “voorkomen door te genezen”.

het maken van IR opnamen

het maken van IR opnamen

 

In de afgelopen jaren heb ik meer dan 1000 paarden voor de infrarood camera gehad. Veel van deze paarden kwamen bij mij terecht omdat zij onduidelijke problemen hadden en behandeling geen positief resultaat opleverde.

 

 

 

Mijn uitgangspunt is dat het niet voldoende is om alleen onderzoek te doen naar het probleem dat bij het paard het meest naar voren komt en zo de diagnose te stellen met betrekking tot slechts een gelokaliseerde overbelasting of blessure. Uit mijn ervaringen in de praktijk van de afgelopen jaren blijkt dat het paard als geheel gezien moet worden en lokale blessures of overbelasting vaak vanuit problemen elders in het lichaam ontstaan.

blokkades in de wervelkolom

 

 

Gebleken is dat deze problemen momenteel alleen met thermografie in beeld kunnen worden gebracht

 

 

 

Paardeneigenaren die mij vragen een thermografisch onderzoek uit te voeren vragen dan ook om het gehele lichaam van het paard in beeld te brengen. Dit met als doelstelling om op te sporen wat de werkelijke/ oorzakelijke problemen zijn zodat deze behandeld kunnen worden.

Kort nadat ik van start ging met de thermografische onderzoeken (2004) kwam ik tot de conclusie dat de meeste problemen welke door de dierenartsen werden vastgesteld een bovenliggende oorzaak hebben, de zogenaamde primaire problemen.
Deze primaire problemen zorgen ervoor dat een paard een verkeerd bewegingspatroon gaat aannemen wat er uiteindelijk voor zorgt dat er secundaire problemen ontstaan doordat andere structuren worden overbelast door compensatie, die uiteindelijk vaak de reden voor onregelmatigheid of kreupelheid zijn.
We moeten dus niet alleen de secundaire problemen aanpakken, maar vaak veel belangrijker is het om de primaire problemen te lijf te gaan, wat in de praktijk vaak heel erg moeilijk te verwezenlijken is.

Waarom is dit zo moeilijk te verwezenlijken ?

De primaire problemen van het paard zijn heel vaak het gevolg van een compensatie, en wanneer een paard niet belast wordt kan hij dat vaak redelijk uithouden. Maar als een paard belast gaat worden komt er een andere dimensie bij wat balanceren heet. Daar gaat het op een gegeven moment verkeerd, paarden gaan op een gegeven moment een keuze maken tussen compenseren en balanceren. Het gevolg, paarden gaan staken, bokken ofwel ze gaan verzet tonen tegen het balanceren.

Het eerste jaren waren vooral jaren van ervaringen opdoen, opnames leren beoordelen, dit vrijwel altijd in samenspraak met degene die het paard behandelde of ging behandelen.
Hierdoor heb ik erg veel contacten opgebouwd met allerhande therapeuten die zich bezighouden met deze materie, dierenartsen, osteopaten, fysiotherapeuten, paardentrainers, noem maar op.

peesproblemen

peesreacties, ontstaan door compensatie

Steeds vaker werd duidelijk dat het om problemen handelt welke terug te voeren zijn op andere problemen in het paard ( de primaire problemen ).
Deze primaire problemen hoeven op zich geen kreupelheidsverschijnselen te geven, echter ze zorgen er wel voor dat het paard in zijn lichaam gaat compenseren om het ongemak wat deze problemen geven te verlichten, en hierdoor ontstaan de secundaire problemen.

De afgelopen jaren heb ik ook heel veel paarden aan een onderzoek onderworpen welke geen echte klachten hadden.
Gericht doorvragen leerde mij dat er “onderhuids” wel wat “probleempjes” waren, veel gehoorde opmerkingen waren bijvoorbeeld dat het paard op de ene hand losser is dan op de andere hand, paarden veel bewegen met het hoofd, het paard soms lusteloos is, aanvoelt alsof het paard maar 80-90% inzet geeft, het paard wat zeer regelmatig struikelt etcetera.

Bij het thermografisch onderzoek worden in totaal meer dan 40 opnamen van het paard gemaakt en hierdoor krijgen we een totaalbeeld van de fysieke gesteldheid van het paard.
Van alle onderzoeken welke ik gedaan heb,zijn er zegge en schrijven maar 3 paarden geweest waar helemaal niets onregelmatigs is gevonden, in alle andere gevallen kwamen er reacties naar voren uit het paardenlichaam.
Het zijn heel vaak reacties rond de wervels van het paard, zgn blokkades.

ligament

slecht doorbloed voorbeen door blokkades in de wervelkolom

Algemeen bekend is dat de lichaamfuncties vanuit het ruggenmerg, dat door het wervelkanaal loopt, aangestuurd worden. Vanuit het ruggenmerg splitsen zenuwtakken zich af die via kleine kanaaltjes die zich tussen de wervels bevinden het lichaam in lopen. Het is dus logisch dat we ook op andere plaatsen in het lichaam reacties waarnemen die in verband staan met de blokkades welke in de wervelkolom te zien zijn.

Te denken valt in de eerste plaats aan spierproblemen, maar ook doorbloedingsproblemen komen veel voor.
Blijven we deze problemen maar negeren dan kan ernstigere schade in het paardenlichaam gaan ontstaan, waaronder peesproblemen of hoefproblemen.

Ook de inwendige organen worden aangestuurd vanuit het ruggenmerg waardoor ook het functioneren van bijvoorbeeld het spijsverteringsstelsel verstoord kan raken.

Een paard wat rugproblemen heeft zal een bewegingspatroon gaan vertonen wat er op gericht is om de pijn, veroorzaakt door de rugproblemen, te ontlasten, het paard zal gaan compenseren. Door dit verkeerde bewegingspatroon zullen er andere punten in het lichaam min of meer overbelast worden en hierdoor ontstaan de secundaire problemen. En deze secundaire problemen uiten zich veelal in kreupelheid.

Een tweetal voorbeelden van wat we in de praktijk veel tegenkomen:

1) Klacht is dat het paard de laatste tijd niet 100% is, maar lijkt of het maar 80-90% kan presteren. Daarnaast blijkt het paard veel te struikelen.
2) Klacht: “Al meer dan een jaar is mijn paard onregelmatig nadat het een blessure heeft gehad in het rechter voorbeen, heeft na revalidatie (aquatraining) verschillende keren een week voor onderzoek in een kliniek gestaan, is van boven tot onder gescand, maar er komt geen oplossing voor de problemen van mijn paard. Paard wordt lusteloos en gaat steeds meer in protest.

Bij dit paard hebben we een volledig thermografisch onderzoek gedaan, aangevuld met high speed video opnamen en een zadelonderzoek teneinde een volledig beeld van dit paard te krijgen.

Thermografische opnames toonden reacties in de atlas, de CTO, de schoft, de lendenwervels, het sacrum en in het SI gewricht.

foto 9 hbb

reacties op pezen en ligamenten door compensatie

Daarnaast reacties in de hamstrings en de collaterale ligamenten LV en LA, alsmede de tussenpezen in de achterbenen (wat duidt op overbelasting).
Zadelonderzoek wees uit dat de drukverdeling niet correct was en de ruiter het paard voornamelijk op de linkerkant belastte.

High Speed video opnamen toonden aan dat:
De ruiter inderdaad helemaal op links gezet wordt, het paard kan worden gerangschikt als rechtsgebogen, Het paard heeft de meeste moeite op de linkerhand en kan op deze kant het binnenachterbeen niet goed en volledig onder de massa plaatsten terwijl het buitenachterbeen tussen de voorbenen wordt neergezet .
Verder heb ik geconstateerd dat de voorhoeven niet in balans bekapt waren, en daarna beslagen.
Een paard wat goed in balans is bekapt beweegt de gewrichten in het onderbeen in een rechte lijn. Wanneer een paard niet in balans is bekapt wordt deze rechte lijn “gebroken” wat betekent dat een of meerdere gewrichten getordeerd beweegt, dus met een draaiing in de gewrichten hetgeen een overbelasting betekent voor de collateraalbanden.

Je kunt je voorstellen dat hier veel werk te verzetten is, waarvoor de volledige medewerking van de eigenaar een eerste vereiste is. De behandeling van dit paard bestond uit het behandelen van de wervels en de atlas, in dit specifieke geval door een osteopaat.
Daarnaast het corrigeren van de hoefstand, en zorgen dat de voetbalans weer in orde wordt gebracht.
Vervolgens zal men eraan moeten werken dat de (natuurlijke) scheefheid van het paard met behulp van training wordt gecorrigeerd, want alleen het behandelen van de rug is niet voldoende.

Het spreekt voor zichzelf dat de therapie voor dit paard is uitgezet door therapeuten die daarin zijn gespecialiseerd. Zij gebruiken de informatie uit het thermografisch onderzoek om hun plannen uit te werken.

Doordat het paard probeerde de rugproblemen te compenseren heeft het onder andere het linkervoorbeen zwaar overbelast, wat resulteert in reactie van de ligamenten. In veel gevallen zien we ook dat met name in de voorbenen het hoefkatrolgebied het zwaar te verduren krijgt wat uiteindelijk kan leiden tot een onherstelbare beschadiging van de diepe buigpees, slijmbeurs en straalbeentje. Ook de collateraalbandjes van de ondervoet welke een stabiliserende werking hebben op de onderste gewrichtjes worden verkeerd belast.

Een paard dat een scheefheid in het lichaam heeft kan met name in een wending moeilijk in balans blijven. Hierdoor en door een asymmetrie in de bewegingsmogelijkheden van de wervelkolom (blokkades) of de linker en rechter bespiering kan het paard niet de correcte buiging aan nemen in een wending. Daardoor wordt de hoek met het been en de grond te groot waardoor er erg veel spanning komt te staan op de kleine ligamentjes in de ondervoet met als gevolg dat deze geblesseerd raken.
Dezelfde problemen zien we ook als er geprobeerd wordt om een hoef- of beenstand te veranderen, of wanneer een paard niet in de juiste balans is gezet met het bekappen.
Bij de achterbenen zien we vaak problemen ontstaan in de tussenpees, dit omdat het paard te ver is door getraind met een blessure die geleid heeft tot een veranderd bewegingspatroon.
De primaire problemen zijn hier vaak gelegen (wederom) in de rug van het paard welke op hun beurt weer verantwoordelijk zijn voor de ernstige secundaire problemen.

Het is dus zaak om ervoor te zorgen dat je tijdig zicht krijgt of een paard dergelijke primaire problemen aan het ontwikkelen is, zodat je daar tijdig maatregelen tegen kunt treffen.
Want zodra je bemerkt dat je paard een (secundair) probleem heeft zitten we al een fase te ver en zullen de kosten voor behandeling flink gaan oplopen en is de kans op volledig herstel lager.

Natuurlijk kom ik in onderzoeken situaties tegen waar een paard een acute blessure heeft opgelopen ( bv wanneer een paard zich heeft verstapt ). Hier vinden we gelukkig vaak geen bovenliggende oorzaken en is de blessure dus het primaire probleem.

Thermografisch onderzoek is een bij uitstek geschikte techniek om snel, veilig en goedkoop een totaalbeeld van je paard weer te geven. Ik zelf voer deze onderzoeken op locatie uit wat prettig is voor paard en eigenaar. Je behoeft immers niet te gaan slepen met je paard naar de kliniek en omdat de opnames op afstand worden genomen met een zeer compacte camera behoeft het paard niet gesedeerd te worden. De resultaten van het onderzoek worden direct na het maken van de opnamen uitgewerkt en met de klant doorgesproken. Een volledig rapport met alle opnamen wordt in pdf formaat op cd gezet zodat dit kan worden overlegd met degene die het paard eventueel verder gaat behandelen.
Ook de kosten vallen enorm mee, en staan niet in verhouding tot de onderzoeken welke op de klinieken worden uitgevoerd. Een volledig thermografisch onderzoek inclusief de rapportage kost slechts 175 euro + een bijdrage in de reiskosten.
Hans Arendse specialist thermograaf / expert hoefbeen balans